1. 2.

Photo by Aung Aung (DVB)


အေမရိကအေရွ ့ပိုုင္း ပင္ဆယ္ေဗးနီးယားျပည္နယ္ထဲမွာ ပစၥဘတ္လိုု ့ေခၚတဲ့အလြန္လွပသာယာတဲ့ျမိဳ ့တၿမိဳ ့ရွိပါတယ္။ အနိမ့္အျမင့္မညီညာ တဲ့ေတာင္ကုုန္းေတာင္တန္းေတြကၿမိဳ႕ကိုု၀န္းရံထားတယ္။ အဲဒီေတာင္ ကုုန္း ေတာင္တန္းေတြကိုုျဖတ္သန္းစီးဆင္းလာတဲ့အလဂနီျမစ္နဲ ့မိုုနိုုဂဟီ လာျမစ္ႏွစ္စင္းက ၿမိဳ႕ရဲ႕ႏွလံုုးသားေနရာ မွာေပါင္းဆံုုၾကျပီး အိုုဟိုုင္းယိုုး ဆိုုတဲ့နံမည္သစ္နဲ႔နံမည္ေက်ာ္မစ္စစၥပီျမစ္ႀကီးဆီဆက္လက္စီးဆင္းသြားတယ္။ ျမစ္သံုုးသြယ္ျဖတ္စီးသြားတဲ့ ၿမိဳ႕ရဲ႕ပိုုင္နက္နယ္ေျမတေလ်ာက္မွာ ဒီဇိုုင္းအမ်ိဳးစံုုၿပီးေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ သံမဏိ တံတားၾကီးေတြက ၿမိဳ ့ရဲ ့ထူးျခားတဲ့ အမွတ္အသားအျဖစ္၀င့္ၾကြားေနၾကတယ္။ 
ပစၥဘတ္ဟာပခံုုးခ်င္းတိုုက္မိလိုု႕ေတာင္ ေဆာရီးမေျပာနိုုင္ေအာင္အလ်င္လိုုေနရတဲ့ နယူးေယာက္လိုု လည္း ပ်ားပန္းခပ္အလုုပ္မ်ားမေနပါ ဘူး။ အေမရိကရဲ႕ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတြ႕ရတတ္တဲ့ လမ္းေပၚ မွာေလ်ာက္သြားေနသူ သံုုးေလးေယာက္ျပည့္ေအာင္မျမင္ရတဲ့ ေျခာက္ကပ္ကပ္ၿမိဳ႕ငယ္ကေလးလည္းမဟုုတ္ ပါဘူး။ ၿပံဳးရႊင္ေဖာ္ေရြတတ္တဲ့လူ အမ်ားစုု သက္ေတာင့္သက္သာသြားလာလႈပ္ရွားေနတဲ့ ပစၥဘတ္ၿမိဳ႕မွာ
City of Asylum/Pittsburg လိုု႕နံမည္ေပးထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေလးရွိတယ္။

အဲဒီအဖြဲ႔အစည္းေလးက ကမၻာအရပ္ရပ္က အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ကိုုယ့္မိခင္နိုုင္ငံမွာအနုုပညာ
ဖန္တီးဖိုု႔အခက္အခဲရွိေနသူေတြကိုု လြတ္လပ္ေအးခ်မ္းစြာ အနုုပညာဖန္တီးနိုုင္ဖို႔ ေနရာထိုုင္ခင္းအပါအ၀င္
စား၀တ္ေနေရးအတြက္လိုုအပ္တဲ့ လစဥ္ကုုန္က်စရိတ္ကိုုပါ ေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္။ စာေရးဆရာ၊ ကဗ်ာဆရာ၊ ပန္းခ်ီဆရာေတြ ဟာအဖြဲ႔ရဲ႕အစီ အစဥ္နဲ႔အတိုုဆံုုးအခ်ိန္၃ရက္ကေနအရွည္ဆံုုးအခ်ိန္၂ႏွစ္အထိ ပစၥဘတ္ မွာေနထိုုင္ၿပီးအနုုပညာဖန္တီးခြင့္ရၾကပါတယ္။ 'ခိုုလံႈရာဗိမာန္' ဆိုုတဲ့ City of Asylum/Pittsburgh ဟာကမၻာ အႏွံ ့ကကဗ်ာဆရာ၊စာေရးဆရာ ေတြကိုုဖိတ္ၾကားၿပီး ဂ်ပ္ဇ္ဂီတနဲ႔တြဲဖက္တင္ဆက္တဲ Jazz Poetry Concert ကိုုလည္းႏွစ္စဥ္က်င္းပခဲ့တာဒီႏွစ္၂၀၁၀မွာ၆ ႏွစ္ျပည့္ေျမာက္ခဲ့ပါၿပီ။ ကဗ်ာရဲ႕အသံနဲ႔အရသာကိုုဂ်ပ္ဇ္ဂီတရဲ႕ အသံ၊အရသာနဲ႕ေပါင္းစပ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္တင္ဆက္မႈအသစ္၊တင္ျပပံုုအသစ္ေတြနဲ႕ဂ်ပ္ဇ္ကဗ်ာပြဲေတာ္ဟာ အလြန္ စိတ္လႈပ္ရွားစရာေကာင္းၿပီး ဆြဲေဆာင္မႈရွိတယ္ရယ္လိုု႔ၿမိဳ႕ခံေတြၾကားမွာ ေျပာစမွတ္ျပဳၾကပါတယ္။

City of Asylum/ Pittsburgh ရဲ ့အႏုုပညာဖန္တီးခြင့္ အစီအစဥ္မွာပါ၀င္သူ စာေရးဆရာတေယာက္ အေနနဲ ့၂၀၀၉ခုုႏွစ္ Jazz Poetry Concert ကစၿပီး က်မပူးေပါင္းတင္ဆက္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာစာေရးသူ တေယာက္အျဖစ္က်မဟာေဂ်ာ္ဂ်ီယာ(ရုုရွား)အႏၵိယ အီရန္၊ ခရိုုေအးရွားတိုု႔က ကဗ်ာဆရာ၊ဆရာမေတြနဲ႔အတူ ၂၀၀၉မွာပါ၀င္ တင္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၀ မွာေတာ့ နယူးဇီလန္၊ Belarus ( ရုုရွား)၊ El Salvador (စင္ထရယ္အေမရိကား)တရုုတ္နိုုင္ငံတိုု႔က ကဗ်ာဆရာ၊စာေရးဆရာေတြ အပါအ၀င္ ၾသဇာၾကီးမားတဲ့ အာဖရိကန္အေမရိကန္ ကဗ်ာဆရာႀကီး Yusef Komunyakaa တိုု ့နဲ ့အတုူ ပါ၀င္တင္ဆက္ခြင့္ရျပန္ပါတယ္။ ပံုုမွန္ အားျဖင့္ Jazz Poetry Concert ကိုု City of Asylum/ Pittsburgh ရံုုးခန္းတည္ရွိရာဆမ္ပ္ဆိုုးနီးယားလမ္းေပၚမွာက်င္းပေလ့ရွိေပမယ့္ ဒီႏွစ္ မွာေတာ့မိုုး
ေၾကာင့္ကဗ်ာရြတ္ပြဲကိုုNewHazlett သီေရတာကိုုေရြ ့ေျပာင္း ခဲ့ရပါတယ္။ထိုုင္ခံုု ၆၀၀ ရွိတဲ့ သီေရတာအတြင္း မွာ ထိုုင္ခံုုေတြျပည့္သြား တာေၾကာင့္ပရိုုဂ်က္တာနဲ႔ထိုုးၿပီး Liveျပေနတဲ့သီေရတာခန္းမအျပင္ဖက္ Lobby ခန္းထဲမွာလူ ၃၀-၄၀ေလာက္ကိုု စားရင္းေသာက္ရင္း မိုုးတိုုး မတ္တတ္ၾကည့္ေနၾကတာကိုုျမင္ရပါတယ္။


ဒီႏွစ္ဂ်ပ္ဇ္ကဗ်ာပြဲေတာ္အတြက္ အစီအစဥ္မႈးကေတာ့ Ghost Whisperer ဆိုုတဲ့ TV Series ထဲကေခါင္း ေဆာင္မင္းသား David Conrad ျဖစ္ပါတယ္။ ပြဲမတိုုင္ခင္တရက္မွာရီဟာဆယ္လုုပ္တာေၾကာင့္ရီဟာဆယ္ေန႔ မွာ ေဒးဗစ္နဲ ့က်မတိုုင္ပင္ျပီး က်မရဲ ့"တခုုေသာေႏြဦး" ဆိုုတဲ့အက္ေဆးတိုုေလးတပုုဒ္ကိုုျမန္မာလိုုတလွည့္ အဂၤလိပ္လိုုတလွည့္ ရြတ္ၾကမယ္ရယ္လိုု႔ တိုုင္ပင္ေလ့က်င့္ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီ အက္ေဆးတိုုေလး ကိုု၂၀၀၉ ဂ်ပ္ဇ္ကဗ်ာပြဲေတာ္မွာတုုန္းကလည္း အဂၤလိပ္လိုု ရြတ္ခဲ့ျပီးသားပါ။ ဒါေပမယ့္ CityofAsylum ရဲ႕ ဥကၠဌက အဲဒီအက္ ေဆးေလးကိုု ဒီႏွစ္ျမန္မာလိုုတလွည့္ အဂၤလိပ္လိုုတလွည့္ရြတ္ေစခ်င္ၿပီး ေဒးဗစ္ကလည္း သေဘာတူတာေၾကာင့္ထပ္ရြတ္ဖို႔စီစဥ္ၾကတာပါ။ျဖစ္နိုုင္ ရင္ “တခုုေသာေႏြဦး“ထဲကစာတပိုုဒ္ေလာက္ကိုု ျမန္မာလိုုရြတ္ခ်င္တယ္ လိုု ့ေဒးဗစ္ကေျပာပါေသးရဲ ့။

က်မရဲ ့ကိုုယ္ပိုုင္အစီအစဥ္အျဖစ္“မိွန္ပ်ပ်ၾကယ္“ ဆိုုတဲ့ကဗ်ာ ေလးကိုုျမန္မာလိုရြတ္ဖိုု႔ဂ်ပ္ဇ္၀ိုုင္းနဲ႔ ရီဟာ ဆယ္လုုပ္ရပါတယ္။ရီဟာဆယ္ လုုပ္ေနရင္း က်မကေဒးဗစ္ကိုု က်မရဲ ့“သန္းေကာင္ယံအလင္း“ ဆိုုတဲ့ ကဗ်ာ အဂၤလိပ္ဗားရွင္းကိုုဖတ္ၾကည့္ပါဦးဆိုုျပီးေပးမိပါတယ္။ သူကကဗ်ာထဲမွာပါတဲ ့Moon တိုု ့ Night တိုု ့Kiss တိုု ့ရဲ႕ ျမန္မာလိုု အသံထြက္၊ အသံုုးအႏႈံး ေတြကိုုေမးျပီး အသံလိုုက္ထြက္ၾကည့္ပါတယ္။
“ ေတာ္ေတာ္မလြယ္ဘူး“
ေဒးဗစ္ကအဲဒီလိုုေျပာျပီး“တခုုေသာေႏြဦး“ထဲကစာပိုုဒ္တပိုုဒ္ကိုုျမန္မာလိုု ရြတ္ဖိုု ့အစီအစဥ္ကိုုဖ်က္ လိုုက္ပါတယ္။
“ရွင္ျမန္မာလိုုေျပာခ်င္ရင္အနည္းဆံုုးပရိသတ္ကိုုျမန္မာလိုုနႈတ္ဆက္နိုုင္ပါတယ္“လိုု႕က်မကအားေပး
ေတာ့ သူကအားရ၀မ္းသာနဲ႕ “က်ေနာ့္ကိုုသင္ေပးပါ“လိုု႕ေတာင္းဆိုုတယ္။ သူ႕ခမ်ာႀကိဳးစားပန္းစားေလ့က်င့္ ျပီး ေနာက္တေန႕ပရိသတ္ေရွ႕ေရာက္တဲ့အခါ က်မရဲ႕အက္ေဆးေလးကိုု မရြတ္ဖတ္ၾကခင္ “မဂၤလာပါ“ လိုု႔ ပရိတ္သတ္ကိုုပီပီသသနႈတ္ဆက္နိုုင္ခဲ့ ပါတယ္။


အစီအစဥ္အရက်မရဲ႕ျမန္မာလိုုကဗ်ာရြတ္ဖိုု႔ကအေတာ္ေစာင့္ရဦးမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ေဒးဗစ္ကက်မကိုု
ေနာက္ထပ္ ကဗ်ာတပုုဒ္ရြတ္ၾကရေအာင္လိုု ့ဖိတ္ေခၚလိုုက္ေတာ့က်မက မင္းသားပီပီ၊အစီအစဥ္မႈးပီပီ ပရိတ္ သတ္ေရွ ့မွာစကားအရာေတြေျပာေနတာပဲလိုု႔ထင္မိတာ။ က်မေဘး မွာထိုုင္ေနတဲ့ စင္ထရယ္အေမရိကားက စာေရးဆရာက“ ခက္မာ..သြားေလ။ မင္းကို ေခၚေနၿပီ္“ဆိုုေတာ့က်မအူေၾကာင္ေၾကာင္နဲ႔မီးေမာင္းေအာက္
ေရာက္ သြားျပန္ပါတယ္။ “ခက္.. မင္းဒီကဗ်ာရြတ္မယ္မဟုုတ္လား“ လိုု ့က်မရဲ ့“သန္းေကာင္ယံအလင္း“ ကဗ်ာကိုုျပၿပီးေဒးဗစ္ကေမးေတာ့ “က်မဒီကဗ်ာရြတ္ဖိုု ့ေလ့က်င့္မ့ထားခဲ့ဘူး။“ လိုု ့ေျပာမိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပရိသတ္ေရွ႕မွာက်မေလ့က်င့္မထားမိလိုု ့မရြတ္ေတာ့ဘူးဆိုုၿပီးျပန္လွည့္ လာလိုု႕မရတာေၾကာင့္က်မေယာင္ လိုု႕ေတာင္ေလ့က်င့္ရြတ္ဖတ္မထားမိ တဲ့“သန္းေကာင္ယံအလင္း“ကဗ်ာကိုုု ခပ္တည္တည္နဲ႕အဂၤလိပ္လိုု ရြတ္ရပါေတာ့တယ္။ က်မအသံထြက္ေတြက ေတာ္ေတာ္ဆိုုးေနလိမ့္မယ္လိုု ့ေတာ့ႀကိဳတင္ေျပာလိုုက္မိပါေသး တယ္။ အစီအစဥ္ထဲမွာအဲဒီကဗ်ာရြတ္ဖိုု႔ ့မပါေတာ့ က်မကၾကည့္ရြတ္ဖိုု႕စာရြက္ေတာင္ပါမသြားဘူးေလ။ ေဒး ဗစ္ယူလာတဲ့စာရြက္ကိုု ႏွစ္ေယာက္မ်ွၾကည့္ရြတ္ေနရင္း အသံမထြက္တတ္တဲ့ စာလံုုးေတြ ့ရင္ဒုုကၡပဲလိုု ့စိတ္ ပူလိုုက္တာ။

တတိယေျမာက္ကဗ်ာျဖစ္တဲ့ “မိွန္ပ်ပ်ၾကယ္“ ကိုုေတာ့ ျမန္မာလိုုပဲရြတ္ရတာမိုု႕ ေအးေအးေဆးေဆးပါပဲ။ ဒီကဗ်ာကေလးက ၂၀၁၀ေမလထုုတ္ရနံ႕သစ္မဂၢဇင္းမွာ ေဖာ္ျပခံခဲ့ရတဲ့ကဗ်ာေလးပါ။ က်မရဲ့ ့ရင္ထဲကဆႏၵ
ေတြကိုု ဆုုေတာင္းပံုုစံမ်ိဳးတင္ျပထားတဲ့ကဗ်ာကိုု ဂ်ပ္ဇ္ဂီတ ၀ိုုင္းေခါင္းေဆာင္ အိုုလီဗာလိတ္က နုုညံ့တိုုးသက္ တဲ့ဂီတနဲ႕ ပံ့ပိုုးေပးပါ တယ္။ ေနထိုုင္တဲ့တိုုင္းျပည္၊ ယဥ္ေက်းမႈမတူတဲ့ကဗ်ာဆရာေတြရဲ႕ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ ကဗ်ာစီးဆင္းသံေပၚမူတည္ျပီးပံ့ပိုုးေပးတဲ့ဂီတသံေတြက ျမင့္တက္လႈပ္ရွားလာလိုုက္၊ နုုညံ့တိုုးသက္သြားလိုုက္ နဲ ့ေပါ့။

နယူးဇီလန္ကကဗ်ာဆရာမကသီခ်င္းေရးသူတေယာက္လဲျဖစ္ေနေသးတာမိုု႔ကဗ်ာထဲမွာသူတိုု႔ရဲ႕ေက်း
လက္ဂီတေတြညွပ္ထည့္သီဆိုုသြားတယ္။ သူ႔ဘာသာစကားနဲ႕ရြတ္တဲ့အခါနားမလည္ေပမယ့္ ဂီတ၀ိုုင္းေနာက္ ကပိတ္ကားႀကီးေပၚမွာ ရြတ္ေနတဲ့ကဗ်ာကိုု အဂၤလိပ္လိုစာတန္း ထိုုးျပထားတာမိုု႕ပရိသတ္ေတြက စာသားကိုု ဖတ္ရင္း အသံစီးဆင္းမႈကိုုခံစားနိုုင္ၾကတယ္။ ဘာလာရုုစ္( ရုုရွား)က ကဗ်ာဆရာမေလးကငယ္ငယ္လွလွေလး ပါ။ သူမရဲ႕ကဗ်ာရွည္ႀကီးကေတာ့ဟာသနဲ ့ခပ္သြက္သြက္ ဖြဲ႕ထားတာမိုု႕ ပံ့ပိုုးေပးတဲ့ဂီတကလည္းျမဴးသြက္ လာျပီးေပ်ာ္စရာေကာင္း လာပါတယ္။တရုုတ္ကဗ်ာဆရာကေတာ့ ပါေဖာင္းမန္ ့စ္အနုုပညာရွင္လဲ ျဖစ္ျပန္တာ မိုု႔ က်ယ္ေလာင္တဲ့ ကဗ်ာရြတ္ဖတ္သံနဲ႕အတူ ခႏၶာကိုုယ္ကိုုလႈပ္ရွားသရုုပ္ေဆာင္သြားတာက ထူးျခားတဲ့ တင္ ဆက္မႈတခုုျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။

ဂီတ၀ိုုင္းေခါင္းေဆာင္အိုုလီဗာလိတ္ ကိုုယ္တိုုင္ကလည္းကဗ်ာဆရာမိုု႕ သူကလည္းသူ႔ကဗ်ာတခ်ိဳ႕ ရြတ္ ေသးတယ္။ Yusef Komunyakaa ရဲ႕ကဗ်ာေတြကၾသဇာႀကီးမားသလိုုသူ ့ရဲ ့အသံ ကလည္း တည္ျငိမ္အား
ေကာင္းလွပါတယ္။သူကအဲဒီညခ်မ္းအတြက္ ကဗ်ာအမ်ားဆံုုးရြတ္ ဖတ္ရသူေပါ့။ သူကသူရဲ ့“ဆက္ဆိုုဖုုန္းဘြဲ႔“ ဆိုုတဲ့ကဗ်ာကိုု ေနာက္ဆံုုးမွာရြတ္တယ္။အဲဒီ ကဗ်ာရဲ ့ေနာက္ဆံုုးပိုုဒ္ကိုု က်မကျမန္မာလိုု၊ က်န္တဲ့ ကဗ်ာဆရာ မေတြက သူတိုု ့ကိုုယ္ပိုုင္ ဘာသာစကားေတြနဲ ့ရြတ္ေပးရတယ္။ အစီအစဥ္ၿပီးလိုု႕က်မတိုုတေတြ ပရိသတ္ကို ဦးညႊတ္ ေတာ့လက္ခုုပ္သံေတြက သီေရတာပြင့္မတတ္ပါပဲ။

ကဗ်ာအေပၚပရိသတ္ရဲ႕တန္ဖိုုးထားမႈ၊ကဗ်ာနဲ႕ဂီတအနုုပညာကိုုေပါင္းစပ္တင္ဆက္နိုုင္ျခင္းရဲ႕အင္အား ေတြကိုုမ်က္ျမင္ေတြ႕ရတဲ့အတြက္ က်မစိတ္လႈပ္ရွားေနမိတယ္။ လက္ခုုပ္တီးအားေပးမႈကိုုေတာ္ေတာ္နဲ႔ မရပ္ ၾကတဲ့ပရိတ္သတ္ကိုုၾကည့္ျပီး ဒီလိုုပြဲမ်ိဳးကိုုလက္ခုုပ္တီး အားေပးခြင့္ မရွိနိုုင္ေသးတဲ့က်မတိုု႕ျမန္မာျပည္သူေတြ ကိုုျမင္ေယာင္လြမ္းတေနမိပါ တယ္။ အႏုုပညာကိုုခံစားျခင္းအားျဖင့္ စိတ္ဓါတ္ေတြႏုုညံ့သိမ္ေမြ႕သြားရ ျခင္းရဲ႕ အရသာဟာလူတိုုင္းခံစားထိုုက္တာပဲမဟုုတ္လား။ ျမန္မာျပည္ထဲ မွာ ဒီလိုုပြဲမ်ိဳးရွိေစခ်င္လိုုက္တာ။ ခံစားေစ ခ်င္လိုုက္တာဆိုုတဲ့အေတြးကက်မ အိမ္အျပန္လမ္းအထိပါလာခဲ့ပါတယ္။

( ဒီစာစုုေလးက မႏ ၱေလးေဂဇက္မွာပါၿပီးသားပါ။)
Labels: | edit post
Reactions: 
2 Responses
  1. PAUK Says:

    ဆရာမေရ..
    အသံဖိုင္ပါတင္ေပးရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲ..။


  2. အဆင္ေျပပါေစ ဆရာမ